• Önce Birkaç Söz
• ANAYASA YASA MIDIR
  • Merhaba
  • Meğer Ne Çökmüşüz
  • Şimdi Ben İstanbullu muyum?
  • Mimarlık ve Edebiyat
  • Anayasa ve Anadil
  • Zafer Üskül Adında Biri
  • Profesör mü, Paratoner mi?
  • Anayasa Hukukçuların Değil, Benim Sorunumdur
  • Anayasa, Demokrasi ve Vali Tandoğan
  • "Constitution" Ne, "Kanun-i Esasi" Ne?
  • "Anayasa" Bir Yasa, "Anayasa Mahkemesi" de Bir Mahkeme midir?
  • Hukuk, Yasa ve "Anayasa"
  • Haşim Kılıç ve Anayasa
  • "Üstat Öyle Buyurmuş..."
  • Siz Kiiiiim, Entelektüel Olmak Kim?
• LAİSİZM, DEMOKRASİ VE KEMALİZM
  • Demokrasi, Seçim ve "Aristidis Kompleksi"
  • Kemalizm, Gerçekten "Atatürkçülüğün" Bir Başka Adı mıdır?
  • Put ve Heykel
  • Atatürk'ü Kim Putlastırdı, Kim Tabulaştırdı Acaba?
  • Çankaya Sofrası
  • Tevhid-i Tedrisat Yasası ve Vakıf Üniversiteleri
  • Öğretmenler Günü Üstüne
  • Kültür, Uygarlık ve Atatürk
  • Dil Bayramı ve Atatürk'ün Dil Devrimi
  • Gerçekten, Yakın Tarihimizi Biliyor muyuz?
  • "Amerikan Mandası" ve Halide Edip
  • Gene "Amerikan Mandası" Üstüne
  • Soğuk Savaş ve "Amerikan Mandası"
  • Ayıkla Pirincin Taşını
  • Sevgili Ali'ye Mektup
  • "Galat-i Meşhur"
  • Sevgili Agop Arat, Soykırım, Hitler ve Mustafa Kemal Üstüne
  • Tevfik Fikret'i Anarken
  • Talat Paşa ve Edebiyat
  • Demokrasi mi? Teokrasi mi?
  • iktidar Partisi Kapatılamaz, Ama Muhalif Parti Lideri Tutuklatılabilir
  • Demokrasilerde Gerçekten Parti Kapatılamaz mı?
  • Ergenekon ve Ordu
  • Avrupalılar "Reform" Demiyorlar mı
  • Demokrasi Havarisi (!) Avrupa ve İkiyüzlülük
  • Adalet Ağaoğlu Usulü Demokrasi
  • Gerçekten, Nasıl Bir Şeydir Acaba Şu "Derin Devlet"?
  • Ordu ve Demokrasi
  • "Cinci Akçesi"
  • "Münazara" mı, "Münakaşa" mı?
  • "Tolerans" Gerçekten "Hoşgörü" Demek midir?
  • Laiklik ve Türban
  • Laisizm Konusunda Bir "Günah Çıkarma" Denemesi
  • Gerçekten "Laisizm" Nedir?
  • Bir Televizyon Programının Düşündürdükleri
• DEMOKRASİ VE EDEBİYAT
  • Neş'et Çağatay Hoca ve Şeriatçı Dinsel Terör
  • Dinselleştirilmemizin Silahşorları
  • Ekmeleddin İhsanoğlu Kimdir, Biliyor musunuz?
  • Belediyeler ve Şeriat
  • "Hayvan Dedikse, Saka Kuşu Demişiz Sanmayasın..."
  • Gene Gürcistan ve Kafkasya Üstüne
  • Prof. Şerif Mardin, Bilim ve Soğuk Savaş
  • Aziz Nesin'e Çoook İhtiyacı Var Bu Halkın
  • Benim Sağır, Dilsiz ve Kör Halkım
  • Aman Dikkat !
  • Yaşar Kemal ve Avrupa Birliği, Ilımlı İslam vs Üzerine
  • Kraliçe'nin Uçak Gemisi
  • Nâzım Hikmet ve Yurttaşlık
  • Milliyetçilik, İrredantist Milliyetçilik ve Irkçılık
  • Ortaçağ ve "Anadil"
  • Bağımsızlık, Dil ve "Devletin Anadili"
  • Bir Yoldaşımı Daha Yitirdim
  • "Başın Öne Eğilmesin..." 
  • Halit Refiğ'in Yeni Kitabı: "Tek Umut Türkiye"
  • "Sanatçının Atölyesi"
  • Susan Sontag ve Günümüz Amerikan Edebiyatı

Önce Birkaç Söz
Parlamenter düzene güya yüz küsur yıl önce geçmiş olmamıza karşın, siyasi parti yöneticilerimizin bile demokrasiyi salt siyasi par­ti, seçim ve meclis olarak değerlendirip örneğin sendikalaşmayla, der­nekleşmeyle ilgili yasaklarla ilgilenmemelerine; rejim ve yönetim kav­ramlarının arasındaki farkı hiç önemsememelerine; seçimlerde ön­seçim yapılmasından pek hoşlanmamalarına; parti içi demokrasi ko­nusunun tartışılmasına asla yanaşmamalarına, milletvekillerinin do­kunulmazlığına dokunulmasına kesinlikle izin vermemelerine ve sık sık "laisizm" kavramının yeniden tanımlanması gerektiğini söyleyip, iktidarı ele geçirir geçirmez de hemen "anayasayı" değiştirmeğe veya yeni bir "anayasa" hazırlamağa kalkışmalarına bakılırsa, Tanzimat'tan bu yana bolca ithal ettiğimiz demokratikleşme ve çağdaşlaşma ile il­gili batılı kavramların anlamlarını hâlâ yeterince kavradığımızı söy­leyebilmemiz galiba gerçekten olanaksızdır.
Örneğin, şu Frenkçe Constitution kavramının anlamını, Tanzimat aydınlarının uydurduğu Meşrutiyet sözcüğü ile Kanun-i Esasi veya Teşkilat-ı Esasiye Kanunu tamlamaları ve 1947'lerden itibaren kul­landığımız gerçekten çok şirin Anayasa deyiminin tam karşılayıp kar­şılamadığını Cumhuriyet gazetesi ile Aydınlık dergisinde defalarca yazdığım halde, ne yazık ki hukukçularımız dahi, ola ki kavramlar üzerinde bunca durmamı bir meslek hastalığı diye değerlendirip tar­tışmağa bile yanaşmadılar.
Oysa Meşrutiyet sözcüğü ile Kanun-i Esasi veya Anayasa te­rimlerinin Batı dillerinde karşılıkları bulunmadığı için, aynı aydınlar bu konudaki yazılarını o dillere aktarırken gerek Meşrutiyet, ge­rekse Kanun-i Esasi veya Anayasa terimlerini Constitution diye çe­virmektedirler Frenkçeye.
Gene bilindiği gibi ortaçağ deyimi aslında Hıristiyanlığın Roma İmparatorluğu'nun resmi dini haline getirilmesinden sonra Batı Avrupa'da ta 15.-16. yüzyıla kadar yaşanmış Katolik Batı dün­yasıyla ilgili bir dönemin özel adıdır. Ama aydınlarımız ortaçağ de­yimini sanki bütün insanlık tarihi için geçerliymiş gibi kullanmak­ta da bir sakınca görmemektedirler.
Oysa ortaçağ Batı Avrupa Hıristiyan kiliselerinin egemenli­ğindeki devletlerin dışında başka hiçbir yerde yaşanmamış olduğu için, öteki tektanrılı dinlerle de ilgili değildir. Ne var ki, Rönesans döneminde yüzyıllar boyu süren savaşımların Katolik Kilisesi kral­lıklarına karşı verilmiş olmasına karşın, tarihçilerinin Katolik Kili­sesi krallığı yerine ısrarla kullandıkları "teokratik devlet" deyiminin, dilimize "tektanrılı din devleti" şeklinde de değil, "din devleti" ola­rak aktarılması, kavramların daha karışmasına neden olmuştur ken­diliğinden.
Çünkü bilindiği gibi, bugün dünyada özellikle de Orta ve Gü­ney Asya ile Uzakdoğu'da, tektanrılı dinlerin dışında panteist, animist ve çoktanrılı pagan dinlerine de inanan milyarlarca insan ya­şamaktadır. Bu nedenle, salt Katolik Batı Avrupa tarihine bakarak bütün toplumsal sorunlara çözüm aramak elbette söz konusu dahi olmasa gerektir.
Amacım, kitaptaki yazılara şöyle bir göz atılınca da anlaşılacağı gibi, sorunlarımızı doğru kavrayabilmemiz için önce kullandığımız kavramlar üzerinde biraz daha ciddiyetle durmamız gerektiğini an­latmağa çalışmaktır. Başka derdim yok.
Sürçü lisan ettimse, affola...
Mart 2009, Yeniköy
 

DEMİRTAŞ CEYHUN
ANAYASA YASA MIDIR
İngiltere'de ilki 1215 yılında imzalanan ve yüzyıllar boyu süren kanlı savaşlar sonucu sayısı 44'ü bulan "Magna Carta"larla, varlığını kutsal güçlerden alan kralın "teokratik devlet'ine karşı egemenliğin parlamento aracılığıyla halka devredildiği "laik devlet" düzeni kuruldu.
Osmanlı "anayasa" kavramı ile ilk kez 1876'da tanıştı. Osmanlı aydınları Avrupa'daki "parlamentolu krallık" sistemini Kuran'ın Ali imran Suresi'ndeki "meşveret" sözcüğüne dayandırarak Sultan Abdülhamit'e ilan ettirdikleri "Kanun-i Esasi" ile İngiltere'deki gibi bir meclis açılmasını sağladı. Bu arada Osmanlı aydınları, Arapça "şart" kökünden "şartlı yönetim" anlamında "meşrutiyet" diye bir sözcük uydurdu. Osmanlı aydınlarının bu çarpıtmasını batılılar hemen benimseyip 20. yüzyıl başında Ortadoğu'yu sömürgeleştirip işbirlikçilerini ülkenin kralı yaparken başarıyla kullandı!
Dünya tarihinde laik devlet düzeni yasalarla, seçimle veya halk oylamasıyla değil devrimle kabul edilmiş toplumsal sözleşmelerle kurulmuştur. Kısacası anayasa, kolayca değiştirilebilecek herhangi bir yasa değil, toplumsal bir sözleşmedir ve ancak karşıdevrimle değiştirebilir.